|
Miejsca z listy UNESCO Trzynaście miejsc w Polsce zostało wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Znalazły się na niej cztery miasta, jeden zamek, dwa klasztory, muzeum obozu zagłady, zabytek techniki oraz... puszcza. Pierwszą listę dziedzictwa UNESCO utworzono w 1978 r. To prestiżowe wyróżnienie otrzymało wówczas tylko 12 najcenniejszych obiektów na świecie. Wśród nich znalazł się Kraków. Kraków Tysiącletni Kraków, dawna stolica Polski, to niewątpliwie jedno z najpiękniejszych europejskich miast. Zachowała się w nim w całości średniowieczna zabudowa Starego Miasta. Niektóre budowle, np. kościół św. Wojciecha na Rynku Głównym czy kościół św. Andrzeja przy ulicy Grodzkiej pochodzą z czasów wczesnego średniowiecza, z X-XI wieku. Kraków to miasto studentów: uczy się ich ponad 100 tysięcy na dwunastu wyższych uczelniach, przez co to jedno z najstarszych miast w kraju jest jednocześnie jednym z najmłodszych duchem. Tu działa jedna z najstarszych europejskich uczelni, założony w 1364 roku Uniwersytet Jagielloński. Sercem miasta jest Rynek Główny, największy średniowieczny plac Europy. Tak jak przed wiekami, w tym miejscu skupia się kulturalne, handlowe i towarzyskie życie Krakowa. To ulubione miejsce ulicznych malarzy, wędrownych muzykantów i gołębi. Niemal w każdej zabytkowej kamienicy mieszczą się kawiarnie, restauracje, puby, galerie, muzea i sklepy. W stojących na rynku żółtych Sukiennicach, podobnie jak w XIII wieku działają kramy z pamiątkami: dziełami sztuki ludowej i biżuterią z bursztynu.  | | | |  | | | Ołtarz Wita Stwosza w Kościele Mariackim | |
|
W gotyckiej bazylice, Kościele Mariackim, można obejrzeć największy i jeden z najpiękniejszych średniowiecznych ołtarzy w Europie, autorstwa Wita Stwosza, wyrzeźbiony w drewnie lipowym. Obok Starego Miasta, na listę UNESCO został też wpisany zamek królewski na Wawelu - siedziba władców i królów polskich (od X do XVI wieku). Usytuowany na wzgórzu nad Wisłą, przez wieki przebudowywany, tworzy mieszaninę stylów: romańskiego, gotyckiego i renesansowego. | | | |  | | | Zamek Królewski na Wawelu | |
|
Na Wawelu można również obejrzeć największą i najcenniejszą na świecie kolekcję stu kilkudziesięciu arrasów - wielkich renesansowych gobelinów.
| | | |  | | | Cmentarz żydowski na Kazimierzu | |
|
Ale jest jeszcze jedno miejsce w Krakowie, pod każdym względem fascynujące. To Kazimierz - XIV-wieczna dzielnica żydowska, niegdyś osobne miasto. Kazimierz to drugi na świecie (po praskim Józefowie) tak duży i cenny zespół zabytków judaistycznych. Są tu synagogi (najstarsza pochodzi z XV wieku), małe domki i XVI-wieczny żydowski cmentarz. Wieliczka Niektórzy turyści przyjeżdżają do Polski tylko po to, by zwiedzić kopalnię soli w Wieliczce. Jest ona najstarszym czynnym przedsiębiorstwem na świecie. Od XIII wieku nieprzerwanie wydobywa się w niej sól, choć obecnie już nie na skalę przemysłową. Dzisiejsza kopalnia to labirynt podziemnych chodników i komór o długości 350 km, z których do zwiedzania są udostępnione 2 km. Trasa wiedzie przez 20 komór usytuowanych na trzech poziomach, od 64 do 135 m pod ziemią, jeziora i kaplice z solnymi rzeźbami, płaskorzeźbami i żyrandolami. Szczególnie piękna jest kaplica św. Kingi, ze względu na swoje wymiary zasługująca raczej na miano podziemnego solnego kościoła. | | | |  | | | Kopalnia soli w Wieliczce | |
|
W kopalni jest też podziemna poczta, restauracja i kino, a nawet... korty tenisowe. W wielkich komorach odbywają się koncerty, spektakle teatralne i bale. Ponieważ powietrze ma lecznicze właściwości, na piątym poziomie (211 m pod ziemią) utworzono sanatorium, w którym leczy się rozmaite alergie i astmę. www.wieliczka.nu
Kalwaria Zebrzydowska Kilkadziesiąt kilometrów od Krakowa jest kolejne niezwykłe miejsce - sanktuarium kultu maryjnego w Kalwarii Zebrzydowskiej, stworzone na wzór drogi krzyżowej w Jerozolimie. | | | |  | | | Misterium Męki Pańskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej | |
|
Pomysłodawcą budowy był żyjący w XVII wieku wojewoda krakowski Mikołaj Zebrzydowski, który w okolicznych wzgórzach dopatrzył się podobieństwa do Jerozolimy. Najpierw wzniesiono klasztor i kościół dla bernardynów, potem liczne obiekty inspirowane poszczególnymi budowlami jerozolimskimi. Jedna z gór stała się Golgotą, inna Górą Oliwną, a rzeka - potokiem Cedron. Czterdzieści kapliczek i kościółków rozsypane jest malowniczo na okolicznych wzgórzach i w dolinie potoku. W Wielkim Tygodniu przed Wielkanocą odbywają się tu barwne i widowiskowe misteria Męki Pańskiej. Warszawa Na liście UNESCO znajduje się również Warszawa. Patrząc na to miasto, trudno uwierzyć, że w czasie II wojny zostało niemal zrównane z ziemią. Zwane kiedyś Paryżem Północy", szczycące się XIII-wieczną zabudową, zbombardowane i wysadzone w powietrze, przestało istnieć. Kolorowe kamieniczki otoczone murami obronnymi, wieże kościołów i bryła Zamku Królewskiego - wszystko to jest efektem odbudowy przeprowadzonej w latach powojennych. Warszawska Starówka została wpisana na listę UNESCO jako przykład wiernej rekonstrukcji z zachowaniem oryginalnych fragmentów zabudowy. Pośród szklanych wieżowców i szerokich ruchliwych ulic można w Warszawie odnaleźć odrestaurowane pałace, zabytkowe domy, czasem całą ulicę o harmonijnej, zrekonstruowanej zabudowie, np. Krakowskie Przedmieście, Nowy Świat czy Aleje Ujazdowskie. Nie brakuje romantycznych zaułków, trzeba je tylko znaleźć. Chlubą stolicy są parki. Prawdziwym skarbem są Łazienki, XVIII-wieczny zespół architektoniczno-parkowy. | | | |  | | | Pomnik F. Chopina w Łazienkach | |
|
Słyną z plenerowych koncertów fortepianowych,które odbywają się od wiosny do jesieni pod pomnikiem Fryderyka Chopina siedzącego w cieniu wierzby. Osobliwą atrakcją mogą być również budowle socrealistyczne z czasów komunizmu. Najsłynniejszy jest Pałac Kultury i Nauki, wybudowany w latach 50. XX w. według projektu radzieckiego architekta, wciąż najwyższy budynek w kraju i szósty co do wielkości w Europie. Toruń i Zamość Na liście są także dwa inne zespoły miejskie: Toruń i Zamość. Toruń, miasto w którym urodził się Mikołaj Kopernik, słynie z ponad 300 zabytków wpisanych w historię europejskiej sztuki. Układ rynku i przylegających do niego ulic nie zmienił się od 700 lat. Osobliwością jest Krzywa Wieża, wybudowana na przełomie XII i XIV wieku i pochylona jak słynna wieża w Pizie. Nieco młodszy od Torunia Zamość powstał w XVI wieku z woli potężnego magnata Jana Zamoyskiego jako stolica jego latyfundiów, zbudowana według włoskich wzorów. To prawdziwa perła renesansu. Malbork | | | |  | | | Zamek krzyżacki w Malborku | |
|
Podziw turystów wzbudza również zamek Zakonu Krzyżackiego w Malborku - największa gotycka twierdza w Europie. Składa się z trzech zamków otoczonych odrębnymi fortyfikacjami i zajmuje ok. 20 ha. Jest tu również muzeum z kolekcją bursztynu. Szczególną atrakcją jest nocne zwiedzanie zamku. Oprócz tego latemna zamkowych dziedzińcach odbywa się widowisko światło-dźwięk. Puszcza Białowieska Na liście UNESCO figuruje również Puszcza Białowieska - największy naturalny obszar leśny w Europie, ostatni fragment pierwotnej puszczy o niespotykanym w innych lasach europejskich bogactwie fauny i flory. Białowieski Park Narodowy zaliczono również do Rezerwatów Biosfery i uhonorowano Dyplomem Europy. W puszczy mieszkają m.in. żubry, największe europejskie ssaki, rośnie aż 26 gatunków drzew i 56 gatunków krzewów. Średni wiek drzew to 126 lat. Auschwitz-Birkenau Na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO zostało również wpisane muzeum obozu zagłady Auschwitz-Birkenau (Oświęcim-Brzezinka). Odwiedza je co roku kilkaset tysięcy osób. W czasie II wojny hitlerowcy mordowali w obozie Żydów, Polaków, Romów i Rosjan. 90% z tej liczby stanowili Żydzi deportowani z wszystkich krajów okupowanej Europy. Do muzeum ludobójstwa w Auschwitz wchodzi się przez uwiecznioną na wielu filmach i fotografiach bramę z napisem ,,Arbeit macht frei". Dalej można zobaczyć kilkanaście ceglanych budynków, w których mieszkali więźniowie. Wstrząsający widok stanowią urządzone w więziennych blokach ekspozycje przedmiotów zagrabionych więzionym i zamordowanym. W sąsiedniej Brzezince wszystko odbywało się na większą skalę. Tu zlokalizowano największy obóz koncentracyjny, tu powstała większość urządzeń masowej zagłady. Nie ma żadnych ekspozycji - stan obozu starano się zachować bez zmian. Teren jest udostępniony do zwiedzania. Inne W 2002 r. na liście znalazły się również dwa zabytkowe kościoły - w Świdnicy i w Jaworze. Ale w kolejce czeka jeszcze kilka innych miejsc. | | | |  | | | Gdańsk - Żuraw nad Motławą | |
|
Na swoją kolej czeka również Gdańsk, liczące tysiąc lat miasto z największym w kraju starym miastem. Projektowali je, budowali i zdobili najwięksi europejscy architekci. Gdańsk szczyci się ponadto Bazyliką Mariacką, największą gotycką ceglaną świątynią świata, a także katedrą w Oliwie ze słynnymi organami. W podróży po Polsce nie powinno się również ominąć Wrocławia. Położony nad Odrą, poprzecinany licznymi kanałami, ma 12 wysp i kilkadziesiąt mostów. Miasto wyrosło na skrzyżowaniu odwiecznych szlaków handlowych, co zadecydowało o jego bogactwie i kształcie. Ma jeden największych zespołów gotyckiej architektury sakralnej średniowiecznej Polski. Perłą Wrocławia jest Ostrów Tumski, pełen zabytkowych kościołów i cichych zaułków. Koniecznie też trzeba zajrzeć do Kazimierza Dolnego nad Wisłą, miejsca szczególnie lubianego przez malarzy i fotografików. Przed wiekami miasto leżało przy ważnym szlaku handlowym i bogaci kupcy wznosili w nim wspaniałe, kunsztownie zdobione kamienice. Miasteczko przypomina dziś niezwykły mieszczański skansen. Kazimierski rynek to nie tylko architektoniczny klejnot, ale także gwarne, wesołe miejsce gdzie można kupić śliczne rękodzieła i sławne pieczywo: kazimierskie koguty i inne zwierzątka. Zachowały się też w Kazimierzu spichlerze, pamiątka po istniejącym tu niegdyś porcie. Miasteczko otacza park krajobrazowy: zieleń, pomniki przyrody, plątanina ścieżek i dzikie lessowe wąwozy. Pod koniec czerwca w Kazimierzu odbywa się barwny Ogólnopolski Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych.
|
