Miejskie rozrywki

Wystawa Andy Warhola w Warszawie

W polskich miastach nie można się nudzić. Szczególnie w dużych ośrodkach handlowych, naukowych i kulturalnych - nadmorskim Trójmieście, Warszawie, Łodzi, Poznaniu, Toruniu, Wrocławiu czy Krakowie - kwitnie życie towarzyskie, kulturalne i, przede wszystkim, nocne. Turyści mają też szansę wziąć udział w cieszących się uznaniem w całej Europie imprezach.

Na koneserów sztuki, oprócz zabytków - kościołów i zamków - czekają muzea. Najwięcej, bo aż ¼ wszystkich zasobów muzealnych kraju skupia się w Krakowie. W 2000 r. gród ten pełnił zaszczytną funkcję Europejskiego Miasta Kultury.

Najciekawsze są ekspozycje historyczne, archeologiczne, etnograficzne i przyrodnicze, które pozwalają zapoznać się z kulturą i bogactwem przyrody poszczególnych regionów. Nie zawiodą się wielbiciele malarstwa - będą mogli obejrzeć prace cenionych w Europie już na pocz. XX w. malarzy: Jana Matejki, Stanisława Wyspiańskiego, Józefa Mehoffera, Jacka Malczewskiego. W sieci Muzeów Narodowych poszczególnych miast organizowane są wystawy czasowe, na które zjeżdżają" dzieła wybitnych twórców z całego świata - Chagalla, Salvadora Dalego, Picassa czy Warhola.

Nie brakuje też oryginalnych placówek, które warto odwiedzić: wielkie oceanarium i pływające statki-muzea w Gdyni, Muzeum Instrumentów Muzycznych usytuowane przy pięknym poznańskim rynku, czy dysponujące znakomitą kolekcją Muzeum Geologiczne i Mineralogiczne we Wrocławiu. Na wielbicieli muzyki klasycznej czekają cieszące się bogatymi tradycjami filharmonie, sceny operowe i baletowe, z którymi współpracują wybitni dyrygenci i wykonawcy z całego świata.

5 muzeów, których nie można przeoczyć Muzeum Czartoryskich w Krakowie - sztuka starożytna, niezwykłe wyroby złotnicze, malarstwo europejskie z XIII-XVIII w., w tym dwa arcydzieła: Dama z Łasiczką Leonarda da Vinci i Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem Rembrandta. Skarbiec-Arsenał klasztoru jasnogórskiego w Częstochowie - ogromny zbiór klejnotów i wojennych trofeów ofiarowanych jako wota dziękczynne przez polskich królów i możnowładców. Ozdobą kolekcji jest barokowa, złota monstrancja, w której osadzono 2366 diamentów i 2200 rubinów. Muzeum Sztuki w Łodzi - najbogatszy i najbardziej reprezentatywny zbiór polskiej sztuki współczesnej: dzieła m.in. S.I. Witkiewicza, Katarzyny Kobro, Władysława Strzemińskiego, Zdzisława Beksińskiego, Jana Cybisa, Józefa Pankiewicza, Tadeusza Kantora, Jerzego Nowosielskiego, Romana Opałki, a także rzeźby Aliny Szapocznikow i słynne tkaniny Magdaleny Abakanowicz. Dworek Chopina w Żelazowej Woli - dom, w którym urodził się wielki kompozytor. Malowniczy dworek opleciony dzikim winem; w środku odtworzone wnętrza mieszkalne, pamiątki po Chopinie i fortepian, na którym w lecie wykonywane są jego utwory. Muzeum Narodowe w Gdańsku - sztuka gdańska (w tym słynne meble), malarstwo polskie, flamandzkie i holenderskie oraz arcydzieło rangi światowej - Sąd Ostateczny Hansa Memlinga.

Odpoczynek od miejskiego zgiełku gwarantują ogrody botaniczne i zoologiczne. Mają zasadniczą zaletę - są zwykle pięknie położone, wśród zieleni i malowniczych terenów, często w parkach krajobrazowych. Na pewno warto odwiedzić ogrody zoologiczne położone na obrzeżach Krakowa i Gdańska. Aż dwa ogrody zoologiczne są w Poznaniu. Koniecznie trzeba obejrzeć Nowe Zoo, w którym zwierzęta żyją w warunkach zbliżonych do naturalnych. Obiekt jest usytuowany w pobliżu centrum rekreacyjnego nad Jeziorem Maltańskim - znanego ośrodka sportów wodnych i narciarstwa. Znajduje się tu m.in. jeden z najnowocześniejszych w Europie torów regatowych i całoroczny stok dla narciarzy i snowboardzistów.

Ogród Japoński we Wrocławiu

Najsłynniejszym i najładniejszym w Polsce ogrodem jest zoo we Wrocławiu, znane w kręgach specjalistów na całym świecie. Mieszka w nim ponad 4 tys. zwierząt - to jedna z większych europejskich kolekcji. We Wrocławiu warto też unikalny w tej części świata, prawdziwy ogród japoński, dzieło japońskich mistrzów sztuki ogrodniczej.

Po pełnym wrażeń dniu można się wybrać do kina. Dobra wiadomość: filmy nie są dubbingowane. Kin jest bez liku: od małych, kameralnych obiektów urządzonych często w zabytkowych wnętrzach kamienic, po wielkie kinowe kompleksy z kilkunastoma salami. W małych kinach wyświetla się często stare arcydzieła sztuki filmowej. W potężnych multikinach, oprócz aktualnych kasowych hitów, można obejrzeć projekcje trójwymiarowe.

Duże kina są często połączone z centrami rozrywki i tworzą tzw. multipleksy. Można w nich pograć w bilard, kręgle, potańczyć w dyskotece i poszaleć na zjeżdżalniach w aquaparku, a także zrobić zakupy w eleganckich butikach. Najwięcej takich centrów działa w Warszawie, ale właściwie każde większe miasto oferuje tego rodzaju rozrywkę, cieszącą się szczególnym powodzeniem wśród młodzieży szkół średnich i rodzin z małymi dziećmi.

Zabawa w pubie

Polskie miasta oferują również sporo atrakcji amatorom nocnego życia. Wiele jest lokali i dyskotek, w których zabawa trwa przez cały tydzień, od wieczora do rana. Polskie knajpki zwane są powszechnie pubami, ale niewiele mają wspólnego z tego typu tradycyjnymi przybytkami w Wielkiej Brytanii. Są często stylizowane na lokale irlandzkie lub szkockie, serwują przednie gatunki piw, także i z Wysp Brytyjskich, ale każda z nich odznacza się oryginalnym wystrojem i atmosferą, a zamyka się je dopiero wtedy, gdy wyjdzie ostatni klient, niekiedy wczesnym rankiem. Osobny rodzaj lokali stanowią dyskoteki. Przychodzi się do nich przede wszystkim po to, żeby potańczyć - przy muzyce disco, hip-hop czy techno, ale też czasami przy ostrych kawałkach rockowych, a nawet jazzowych.

Najwspanialszymi pubami szczyci się Kraków. Tylko w okolicach Rynku Głównego, w piwnicach zabytkowych kamienic mieści się ponad sto lokali, z których każdy ma niepowtarzalny charakter i klimat. Bawią się w nich studenci, biznesmeni i emeryci - często trudno tu wcisnąć szpilkę. Podobnie jest na krakowskim Kazimierzu, zabytkowej dzielnicy żydowskiej. Do Krakowa na weekendy zjeżdżają często ludzie z różnych stron Polski. Weekendy pod Wawelem są np. modne wśród mieszkańców Warszawy, choć miasta dzieli 300 km.

Co nie znaczy, że Kraków nie ma konkurencji. O palmę pierwszeństwa w liczbie świetnych pubów rywalizują z nim inne studenckie miasta - Gdańsk, Gdynia i Sopot, Poznań czy Wrocław. Poszukujący rozrywki powinni też odwiedzić Łódź. Na słynnej ulicy Piotrkowskiej, najdłuższym handlowym trakcie w Europie (4 km), funkcjonuje rekordowe w Polsce skupisko pubów, nocnych klubów i restauracji. Miejsce to żartobliwie bywa nazywane trójkątem bermudzkim, bo można w nim zaginąć, wprawdzie nie na zawsze, ale co najmniej na dobrych kilka godzin.

Pamiątki z Polski

Najpiękniejsze pamiątki można kupić w krakowskich Sukiennicach, a także na odbywającym się w sierpniu w Gdańsku słynnym Jarmarku św. Dominika. W centrum miasta rozstawiane są wtedy wielkie namioty, niewielkie stragany i zaimprowizowane wprost na chodniku i ulicy stoiska, na których pośród najróżniejszych gratów błyśnie czasami prawdziwy skarb. Na Jarmarku Dominikańskim kupi się wszystko: od wyrobów artystycznych - biżuterii srebrnej i złotej, z bursztynu i korala, obrazów i rzeźb, ceramiki, oryginalnych tkanin i strojów, poprzez stare książki i płyty, oryginalne pamiątki i czasem bezcenne antyki, po całkiem nowoczesne sprzęty. Jarmarkowi towarzyszą występy muzycznych kapel i zespołów oraz ulicznych artystów

Jednakże oprócz połączonego z zabawą zaopatrywania się w pamiątki czy ogólnie dostępne wyroby sztuki ludowej, można wybrać się do Polski na całkiem „poważne" zakupy. I wielu kolekcjonerów tak postępuje. Mnóstwo mniejszych i większych galerii oferuje dzieła cenionych w świecie współczesnych polskich artystów lub pośredniczy w kontakcie z nimi. Wszystkie dzieła sztuki i książki pochodzące sprzed 1945 roku muszą mieć zgodę na wywóz z kraju: wyroby artystyczne - wojewódzkiego konserwatora zabytków (odpowiedzialnego za rejon, gdzie dokonano zakupu), książki - Biblioteki Narodowej w Warszawie. Procedura ta nie wymaga zbyt wielu formalności i najczęściej kończy się pozytywnie.

Odwiedzając Polskę, można poznać... spory kawałek świata: liczne festiwale, często o długiej tradycji i wysokiej renomie, zapewniają kontakt z przejawami odmiennych tradycji i kultur. Artyści różnych dziedzin, od wirtuozów muzyki klasycznej, poprzez jazzmanów, performerów, twórców eksperymentalnego teatru po reprezentantów nieraz egzotycznego folkloru, bardzo chętnie przybywają do nadwiślańskiego kraju, zgodnie podkreślając wyjątkowo ciepłe przyjęcie i specyficzną, żywiołowo reagującą publiczność.

Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie

Co roku w czerwcu uliczki, place i wnętrza budynków krakowskiego Kazimierza wypełnia kilkudziesięciotysięczny tłum uczestników Festiwalu Kultury Żydowskiej. Odbywa się on od 1990 r. i w tym stosunkowo krótkim czasie zyskał rangę najciekawszej imprezy tego typu na świecie. Muzyka, taniec, film, teatr, sztuki wizualne, literatura oraz warsztaty: od śpiewu poprzez wycinanki i kuchnię żydowską po kaligrafię. Niezwykle intensywny tydzień, wypełniony występami artystów światowej sławy, jest celebracją życia, ale zarazem jak Kadisz - wyrazem pamięci o śmierci. Finałowy nocny koncert na ulicy Szerokiej stał się symbolem współistnienia ocalonej tradycji i awangardowych nurtów współczesnej sztuki.

Festiwal Teatrów Ulicznych w Krakowie

Również w Krakowie, na Rynku Głównym, od 1988 r. odbywa się w pierwszej połowie lipca Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych. Gromadzi światową czołówkę grup, które „ingerują w rzeczywistość", wprowadzają w nią odrobinę poezji lub po prostu popisują się akrobacjami. Ludyczne widowiska, wolne od ograniczeń językowych, przełamują bariery zróżnicowań kulturowych.

Festiwal Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem

Z kolei pod koniec sierpnia powinno się koniecznie odwiedzić Zakopane, by obejrzeć Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich (do tej pory odbyły się 32 edycje). Do stolicy polskich Tatr zjeżdżają zespoły taneczne i muzyczne z całego świata. Górali od Kaukazu po Bałkany, z Afryki i obu Ameryk jednoczy umiłowanie tradycji, żywiołowość, kult odrębności i pradawnej tradycji n.

Jedną z najstarszych i największych imprez folklorystycznych w Europie jest Tydzień Kultury Beskidzkiej, który kontynuuje tradycje Święta Gór, obchodzonego w dwudziestoleciu międzywojennym. Przez dziewięć dni na przełomie lipca i sierpnia odbywa się kilkadziesiąt koncertów i spotkań w wielu miejscach, głównie w Wiśle, Szczyrku, Żywcu, Makowie Podhalańskim i Oświęcimiu. Tysiące widzów bawi się wspólnie z kilkudziesięcioma zespołami z całej Polski i wszystkich kontynentów. Z kolei w znanym uzdrowisku, Ciechocinku, można wziąć udział w Festiwalu Piosenki i Kultury Romów - barwnej imprezie, odbywającej się od 1997 r. w lipcu. Jest to największy festiwal kultury Romów w Europie.

W ojczyźnie Fryderyka Chopina nie sposób ominąć przynajmniej jednej z wielu możliwości wysłuchania utworów kompozytora. Od maja do września, w każdą niedzielę koncerty odbywają się w warszawskich Łazienkach, w lipcu i sierpniu wybitnych pianistów w ramach Festiwalu Chopinowskiego goszczą Duszniki Zdrój, sudeckie uzdrowisko.

Dużym powodzeniem cieszą się również festiwale muzyki organowej. O jej wyjątkowym charakterze w dużej mierze decyduje jakość instrumentu i akustyka miejsca, w jakim został umieszczony a w Polsce jest wiele kościołów wyposażonych w zabytkowe i wspaniale brzmiące organy. Największą popularnością cieszą się koncerty w katedrze w Oliwie (Gdańsk). Rokokowy instrument z II poł. XVIII w. uchodzi za jeden z najcenniejszych na świecie. Godni jego sławy wirtuozi uczestniczą w odbywającym się tu od ponad 30 lat letnim Międzynarodowym Festiwalu Organowym. Nieco tylko mniejszą sławą cieszą się organy w ogromnej romańsko-gotyckiej katedrze św. Jana Chrzciciela w Kamieniu Pomorskim. Brzmienie XVIII-wiecznego instrumentu można podziwiać podczas organizowanego od 1965 r., a trwającego przez całe lato Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej. Wykonywane są nie tylko utwory z repertuaru klasycznego, ale i współczesne.

Słynnym festiwalem jest Wratislavia Cantans we Wrocławiu. Międzynarodowy Festiwal w 2002 roku rozrósł się do odbywającego się przez cały rok cyklu koncertów, spektakli baletowych, przeglądów filmów i wystaw. Prezentowane są utwory od chorałów gregoriańskich po Gospel & Negro Spirituals, od klasyków po twórców awangardowych, a wszystkie w znakomitych wykonaniach światowej klasy orkiestr, chórów, zespołów i solistów.

Jazz, blues, country i szanty

Koncert jazzowy Tomasza Stańko

Jazz Jamboree - Warszawa, październik - najstarszy w Europie festiwal jazzowy funkcjonuje od 1958 r. Trudno wymienić gwiazdę czy postać w jakikolwiek sposób znaczącą dla rozwoju jazzu, która nie występowała na JJ. Gdynia Summer Jazz Days - Gdynia, lipiec - organizowany od 1993 r. Jazz na Starówce - w każdą sobotę VII i VIII - koncerty plenerowe na Rynku Starego Miasta w Warszawie; w roku 2002 - po raz 8. Rawa Blues Festival - w katowickim „Spodku", gigantycznej sali widowiskowej - organizowany od 1981 r. międzynarodowy festiwal utwierdził pozycję Śląska jako centrum polskiego bluesa, a występy żywych legend gatunku przyciągają fanów z całej Europy. Międzynarodowy Festiwal Piosenki Żeglarskiej Shanties - Kraków, luty - w 2002 r. odbyła się 21. edycja tej wesołej imprezy. Gromadzi ona miłośników i wykonawców szantów z całego świata. Piknik Country - Mrągowo, lipiec lub sierpień - od 1983 r. w sercu Mazur, w amfiteatrze tuż nad jeziorem, rozbrzmiewają wszelkie odmiany klasycznej i współczesnej muzyki country. Castle Party - w wyjątkowej scenerii, na zamku Grodziec (k. Bolesławca, na Dolnym Śląsku), od 1994 r., zazwyczaj w lipcu, występują najważniejsze grupy gotyckiego - lub szerzej - ciemnego nurtu rocka.